Category Archives: 2014

Tokoferole i tokotrienole jako witamina E

Tokoferole i tokotrienole jako witamina E ZIELIŃSKA A., NOWAK I.

Prosimy cytować jako: CHEMIK 2014, 68, 7, 585–591 Pod nazwą witaminy E została określona grupa organicznych związków chemicznych, o zbliżonej aktywności fizjologicznej. Obecnie znanych jest osiem naturalnie występujących homologów, wśród których wymienia się α-, β-, γ-, δ-tokoferole oraz ich odpowiedniki w postaci α-, β-, γ-, δ-tokotrienoli. Wspólną cechą wszystkich tych związków jest obecność dwupierścieniowego szkieletu 6-hydroksychromanu oraz bocznego łańcucha izoprenoidowego. W artykule szczegółowo omówiono budowę i właściwości chemiczne substancji, dzięki którym znana powszechnie witamina E uważana jest za jeden z najsilniejszych i najskuteczniejszych antyoksydantów. Słowa kluczowe: tokoferole, α-T, tokotrienole, witamina E, antyoksydanty Czytaj więcej w pliku PDF pdf-icon...
Read more

Uprawa konopi włóknistych przyśpieszająca rekultywację terenów pokopalnianych po odkrywce węgla brunatnego

Uprawa konopi włóknistych przyśpieszająca rekultywację terenów pokopalnianych po odkrywce węgla brunatnego MAŃKOWSKI J., KOŁODZIEJ J., KUBACKI A., BARANIECKI P., PNIEWSKA I., PUDEŁKO K.

Proszę cytować jako: CHEMIK 2014, 68, 983–988 Jednym z podstawowych surowców energetycznych w Polsce jest węgiel brunatny. Wydobycie węgla odbywa się metodą odkrywkową. Powoduje to ogromne negatywne zmiany w środowisku naturalnym. Po wydobyciu węgla pozostaje martwe wyrobisko, które w miarę posuwania się odkrywki za złożem wydobywanego węgla, zasypywane jest materiałem z nakładu. Powierzchnia po odkrywce zostaje wyrównana, lecz powstała w ten sposób wierzchnia warstwa terenu cechuje się znikomą zawartością próchnicy. Do rekultywacji obszarów poodkrywkowych można wykorzystać konopie włókniste, których uprawa, a następnie przyorywanie, przyspiesza procesy glebotwórcze. W 2012 r. Instytut Włókien Naturalnych i Roślin Zielarskich wspólnie ze Spółdzielnią Kółek Rolniczych w Kazimierzu Biskupim, rozpoczął realizację projektu pt. „Rekultywacja terenów zdegradowanych w rejonie KWB Konin z zastosowaniem uprawy konopi włóknistych”. Projekt współfinansowany jest przez Unię Europejską w ramach mechanizmu Life+ oraz przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Słowa...
Read more

Projektowanie przemysłowych instalacji do krystalizacji z roztworu na przykładzie technologii siarczanu amonu

Projektowanie przemysłowych instalacji do krystalizacji z roztworu na przykładzie technologii siarczanu amonu SYNOWIEC P. M., BUNIKOWSKA B.

Prosimy cytować jako: CHEMIK 2014, 68, 191–193 W artykule omówiono ilościowe i jakościowe rozpoznanie najistotniejszych zagadnień, niezbędnych przy projektowaniu nowych instalacji przemysłowych, w przypadku, kiedy nie dysponujemy danymi ruchowymi z innych podobnych technologicznie układów. Jako przykład wykorzystano instalację do produkcji krystalicznego siarczanu amonu przeznaczonego dla rolnictwa. Surowcem do produkcji był roztwór (zawiesina) siarczanu amonu powstała w procesie odsiarczania spalin metodą amoniakalną. Wdrożona technologia umożliwia produkcję 60 tys. t/r nawozowego siarczanu amonu spełniającego Dyrektywę Unijną nr 1107/2008, z dnia 07.11.2008. Słowa kluczowe: krystalizacja przemysłowa, siarczan amonu, FGD, CFD Czytaj więcej w pliku PDF pdf-icon...
Read more

Bakteriofagi – nanocząstki o szerokich zastosowaniach

Bakteriofagi – nanocząstki o szerokich zastosowaniach SZERMER-OLEARNIK B., BORATYŃSKI J.

Proszę cytować jako: CHEMIK 2014, 68, 9, 761–765 Bakteriofagi są wirusami infekującymi wybiórczo komórki bakteryjne. Zainfekowana bakteria może ulec lizie uwalniając wiriony potomne, wraz z którymi uwalniane są do środowiska fragmenty ściany komórkowej bakterii np. lipopolisacharydy (endotoksyny; pirogeny). Istotnym aspektem przygotowania preparatów bakteriofagowych jest standaryzacja procedur ich wytwarzania i przechowywania, między innymi spełnienie szeregu wymagań dotyczących apirogenności. Opracowanie przedstawia historię odkrycia bakteriofagów, potencjalne zastosowania terapeutyczne oraz metody oczyszczania preparatów. Słowa kluczowe: bakteriofagi, endotoksyny, lipopolisacharydy, oczyszczanie Czytaj więcej w pliku PDF pdf-icon...
Read more

Wykorzystanie mocznika i jego pochodnych w przemyśle kosmetycznym

Wykorzystanie mocznika i jego pochodnych w przemyśle kosmetycznym KAPUŚCIŃSKA A., NOWAK I.

Prosimy cytować jako: CHEMIK 2014, 68, 2, 91–96 Jedną z najskuteczniejszych substancji nawilżających stosowanych w kosmetyce jest mocznik. Jest on składnikiem naturalnego składnika nawilżającego (NMF), obecnego w keratynocytach [1], który odpowiada za nawodnienie warstwy rogowej naskórka. Działanie kosmetyczne mocznika zależy od jego stężenia. W małych stężeniach mocznik wykazuje pośrednie działanie nawilżające, natomiast w większych stężeniach działa keratolitycznie [2]. W zależności od potrzeb skóry, wykorzystuje się go w produkcji kremów, maści, maseczek, toników, peelingów i balsamów. W kosmetyce znalazły także zastosowanie pochodne mocznika – przyspieszająca regenerację naskórka allantoina, oraz diazolidynylomocznik i imidazolidynylomocznik – popularne konserwanty kosmetyczne [3, 9]. Słowa kluczowe: mocznik, nawilżanie, keratoliza, konserwanty kosmetyczne Czytaj więcej w pliku PDF pdf-icon...
Read more

Chemiczne markery miodów odmianowych

Chemiczne markery miodów odmianowych JASICKA-MISIAK I., KAFARSKI P.

Prosimy cytować jako: CHEMIK 2014, 68, 4, 335–340 Spośród produktów pszczelich największym uznaniem konsumentów cieszą się miody. Pszczelarze polscy słyną z produkcji miodów o wysokich walorach smakowych, odżywczych i terapeutycznych. Niestety zdarza się coraz więcej przypadków fałszowania miodów i dlatego konieczne jest poszukiwanie nowych metod pomocnych w badaniu ich jakości. Słowa kluczowe: miody odmianowe, pszczelarstwo, jakość żywności, chemiczne profile, metabolomika Czytaj więcej w pliku PDF pdf-icon...
Read more

Kumulacja metali ciężkich przez dżdżownice w wermikompostowanych osadach ściekowych

Kumulacja metali ciężkich przez dżdżownice w wermikompostowanych osadach ściekowych BOŻYM M.

Proszę cytować jako: CHEMIK 2014, 68, 10, 868–873 Celem pracy było zbadanie zdolności do kumulacji metali ciężkich przez dżdżownice przetwarzające osady ściekowe i określenie czynników wpływających na ten efekt. Zbadano zawartość metali ciężkich w osadach surowych, wermikompostach i dżdżownicach. Stwierdzono, że podczas procesu wermikompostowania osadów ściekowych zwiększa się w nich udział metali ciężkich. Prawdopodobnie wynika to ze zmniejszania masy przetwarzanych osadów, mimo dodawania materiału roślinnego w trakcie procesu. Dżdżownice kumulowały większe ilości metali, w porównaniu z podłożem. Na kumulację metali przez dżdżownice ma wpływ ich zawartość ogólna w podłożu, odczyn pH i udział substancji organicznej w osadach. Słowa kluczowe: osady ściekowe, wermikompost, dżdżownice, metale ciężkie Czytaj więcej w pliku PDF pdf-icon...
Read more

Ścieżki komercjalizacji wyników badań na przykładzie ICSO ”Blachownia”

Ścieżki komercjalizacji wyników badań na przykładzie ICSO ”Blachownia” KRUEGER A.

Prosimy cytować jako: CHEMIK 2014, 68, 183–186 W artykule przedstawiono ścieżki komercjalizacji wyników badań na przykładzie Instytutu Ciężkiej Syntezy Organicznej ”Blachownia” oraz wprowadzony przed laty mechanizm motywacyjny zapewniający uczestnikom zespołów naukowo-przemysłowych nagrody finansowe powiązane z efektami wdrożeniowymi. Dzięki tak prowadzonej działalności, liczba wdrożonych technologii sięga 900, a liczba patentów przekroczyła 1600. W latach 1987–2011 za granicę sprzedano 13 technologii. Badania i prace rozwojowe od początku traktowane są w Instytucie jako forma biznesu polegająca na spełnianiu rosnących wymagań partnerów przemysłowych i zapewnieniu konkurencyjności ich produktów na rynku. Słowa kluczowe: ścieżki komercjalizacja wyników badań, mechanizm motywacyjny Czytaj więcej w pliku PDF pdf-icon...
Read more

Zastosowania chromatografii jonowej w przemyśle

Zastosowania chromatografii jonowej w przemyśle MICHALSKI R.

Prosimy cytować jako: CHEMIK 2014, 68, 5, 478–485 Do najważniejszych zastosowań chromatografii jonowej, która stanowi odmianę wysokosprawnej chromatografii cieczowej, należy oznaczanie nieorganicznych anionów takich jak: F-, Cl-, NO2-, NO3-, Br-, PO4 3-, SO42- oraz kationów, takich jak: Na+, K+, NH4+, Ca2+ i Mg2+ w różnego rodzaju wodach i ściekach. Wprowadzanie nowych wysokowydajnych i selektywnych wymieniaczy jonowych do kolumn jonowymiennych, a także nowych metod przygotowania próbek i czułych sposobów detekcji, pozwolił rozszerzyć zakres tych zastosowań do praktycznie wszystkich substancji tworzących formy jonowe, a także takich, które mogą być pośrednio wykrywane tą metodą, po odpowiednich reakcjach derywatyzacji. W pracy przestawiono wybrane zastosowania chromatografii jonowej w badaniach próbek pochodzących z różnych gałęzi przemysłowych, takich jak przemysł spożywczy, farmaceutyczny, energetyczny, chemiczny, metalurgiczny czy papierniczy. Słowa kluczowe: chromatografia jonowa, aniony, kationy, środowisko, przemysł Czytaj więcej w pliku PDF pdf-icon...
Read more

Bezpośrednia synteza azydków i tioli organicznych pochodnych glikolu etylenowego w zmodyfikowanej reakcji Appela.

Bezpośrednia synteza azydków i tioli organicznych pochodnych glikolu etylenowego w zmodyfikowanej reakcji Appela. STEFANIAK M., JASIŃSKI M., URBANIAK K., SELIGER P., GUTOWSKA N., ROMAŃSKI J.

Prosimy cytować jako: CHEMIK 2014, 68, 7, 592–599 Klasyczną metodę konwersji alkoholi pierwszorzędowych w odpowiednie halogenki alkilowe z użyciem trifenylofosfiny oraz tetrahalogenometanu, tzw. reakcję Appela, zaadoptowano do bezpośredniej syntezy terminalnych tioli i azydków organicznych pochodnych glikolu etylenowego oraz jego siarkowego analogu. W kluczowym etapie opisanej procedury one-pot, otrzymane in situ, w reakcji z N-bromosukcynimidem (NBS), odpowiednie dibromopochodne zostały przekształcone w związki docelowe w reakcji z nukleofilem siarkowym lub azotowym. Wybrane diazydki wykorzystano w syntezie nowych układów makrocyklicznych, które przetestowano pod kątem ich właściwości kompleksotwórczych. Słowa kluczowe: synteza organiczna, tiole, azydki, reakcja ‘click’, makrocykle, kompleksy metali Czytaj więcej w pliku PDF pdf-icon...
Read more